Emerytura nauczyciela

Nauczyciel to zawód szczególny, który podlega nieco innym zasadom zatrudnienia niż przeciętny pracownik.

Nie inaczej jest jeżeli chodzi o emeryturę nauczyciela. Również w tym przypadku mamy do czynienia z innymi rozwiązaniami. Nauczyciel może bowiem skorzystać z różnych opcji emerytalnych.

Nauczyciele mogą przejść na emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym, ale również skorzystać z innych rozwiązań, które jednak zależne są od wielu warunków. Zobaczmy więc jakie możliwości pod względem emerytalnym ma nauczyciel.

Emerytura powszechna

Nauczyciel może skorzystać ze standardowej ścieżki i przejść na emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym, czyli (aktualnie) 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

W tym przypadku nauczycielowi może przysługiwać również rekompensata za pracę nauczycielską. Jest to dodatek do kapitału początkowego za pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, doliczany przy 15-letnim stażu nauczycielskim osiągniętym przed 1 stycznia 2009 r.

Emerytura wcześniejsza

Nauczyciel ma również możliwość skorzystania z emerytury wcześniejszej, podobnie jak inni pracownicy wykonujący pracę w warunkach szczególnych. Dotyczy to nauczycieli urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. oraz w okresie po 31 grudnia 1948 r., a przed 1 stycznia 1969 r. Aby móc przejść na emeryturę wcześniejszą nauczyciel na dzień 1 stycznia 1999 r. musi legitymować się:

  1. w przypadku kobiet – 20-letnim okresem składkowym i nieskładkowym oraz 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych,
  2. w przypadku mężczyzn – 25-letnim okresem składkowym i nieskładkowym oraz 20-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych.

Dodatkowo nauczyciel nie może być członkiem OFE lub musi złożyć wniosek o przekazanie zgromadzonych tam środków do budżetu państwa poprzez ZUS.

Po spełnieniu tych warunków nauczyciel będzie mógł przejść na emeryturę w wieku 55 lat (kobiety) i 60 lat (mężczyźni).

Emerytura z Karty Nauczyciela – tzw. emerytura nauczycielska

Ta emerytura nie jest uzależniona od osiągnięcia wieku emerytalnego. Wystarczy więc odpowiedni staż. Ile on wynosi? Niezbędne jest 30 lat zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze (a więc jako nauczyciel) wykonywanej co najmniej w połowie obowiązkowego wymiaru zajęć.

Jeżeli zaś chodzi o nauczycieli szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich – odpowiednio 25 lat zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym.

Kolejny warunek, to rozwiązanie stosunku pracy na swój wniosek. Jeżeli dojdzie do rozwiązania umowy o pracę z powodu likwidacji szkoły czy likwidacji gimnazjów, to również jest to uznawane za spełnienie tego warunku.

Emerytura ta dotyczy jednak nauczycieli urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., o ile warunki stażowe i składkowe spełnili do dnia 31 grudnia 2008 r. Ponownie nie można być członkiem OFE i trzeba rozwiązać stosunek pracy.

Emerytura pomostowa

Nauczyciel może przejść również na emeryturę pomostową. Jednakże nie każdy. Dotyczy to nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, ośrodkach szkolno-wychowawczych, schroniskach dla nieletnich oraz zakładach poprawczych.

W tym przypadku niezbędne jest spełnienie również innych warunków przyznania emerytury pomostowej. Będzie to m.in. urodzenie po 31 grudnia 1949 r., 15 lat pracy w warunkach szczególnych (w tym częściowo przed 1 stycznia 1999 r., a częściowo po 31 grudnia 2008 r.) oraz okres składkowy i nieskładkowy 20 lat (kobiety) lub 25 lat (mężczyźni).

W drodze wyjątku możliwe jest również uzyskanie emerytury pomostowej, jeżeli praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie była wykonywana po dniu 31 grudnia 2008 r.

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne

Co prawa to nie emerytura, a świadczenie przedemerytalne, ale niewątpliwie pasuje do tego zestawienia. Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne może być rozwiązaniem dla nauczycieli, którym nie przysługuje emerytura nauczycielska i nie osiągnęli powszechnego wieku emerytalnego.

Niezbędny jest okres składkowy i nieskładkowy co najmniej 30 lat, w tym 20 lat pracy nauczycielskiej w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć i rozwiązanie stosunku pracy.

Trzeba również osiągnąć odpowiedni wiek:

1)  55 lat – w latach 2009-2014;

2)  55 lat w przypadku kobiet i 56 lat w przypadku mężczyzn – w latach 2015-2016;

3)  55 lat w przypadku kobiet i 57 lat w przypadku mężczyzn – w latach 2017-2018;

4)  55 lat w przypadku kobiet i 58 lat w przypadku mężczyzn – w latach 2019-2020;

5)  55 lat w przypadku kobiet i 59 lat w przypadku mężczyzn – w latach 2021-2022;

6)  55 lat w przypadku kobiet i 60 lat w przypadku mężczyzn – w latach 2023-2024;

7)  56 lat w przypadku kobiet i 61 lat w przypadku mężczyzn – w latach 2025-2026;

8)  57 lat w przypadku kobiet i 62 lata w przypadku mężczyzn – w latach 2027-2028;

9)  58 lat w przypadku kobiet i 63 lata w przypadku mężczyzn – w latach 2029-2030;

10)  59 lat w przypadku kobiet i 64 lata w przypadku mężczyzn – w latach 2031-2032.

autor:
Agata Kicińska
radca prawny